Fyrstu samskiptin við ljósmóður í meðgönguvernd eru oftast með símtali. Taka ætti mið af þörfum konunnar og gefa tækifæri til umræðna og spurninga. Upplýsa um og bjóða túlkaþjónustu þegar við á eða skrá í mæðraskrá það tungumál sem konan talar.
Meta hvort þörf sé á annarri/meiri þjónustu en meðgönguvernd í heilsugæslu býður uppá. Vísa ætti þeim konum sem ekki munu verða í meðgönguvernd í heilsugæslu, áfram í viðeigandi þjónustu eins fljótt og kostur er til þess m.a. að tryggja samfellu í meðgönguvernd.
Upplýsingar
- Stofna mæðraskrá og skrá sem símtal
- Spyrja um núverandi líðan og bregðast við eftir þörfum
- Afla upplýsinga um áætlaða meðgöngulengd, fyrri meðgöngur og fæðingar.
- Afla upplýsinga um almennt heilsufar og líðan, lyfjanotkun, áfengis - nikótíns/tóbaks og vímuefnanotkun/fíknisjúkdóma. Benda á úrræði eftir því sem við á.
- Athuga sjúkdómsgreiningar frá fyrri meðgöngum og fæðingum
- Benda á upplýsingar um fósturskimanir á Heilsuveru.
- Ræða mikilvægi þess að huga vel að eigin heilsu (næring, hreyfing, svefn og hvíld), ráðleggja fólat og D vítamín, benda á fæðutegundir sem ber að forðast.
- Bóka tíma í fyrstu skoðun eða vísa í viðeigandi þjónustu.
Mælt er með sérhæfðri meðgönguvernd sem ljósmóðir og fæðingarlæknir/kvensjúkdómalæknir sjá um í eftirfarandi tilvikum. Þegar aðstæður/búseta kallar á samvinnu við sérhæfða meðgönguvernd ætti slík samvinna að hefjast sem fyrst:
- Asthmi sem krefst líftæknilyfjameðferðar eða meira en innúðameðferðar
- Flogaveiki sem þarfnast lyfjameðferðar, nýlegt flog eða fengið flog á meðgöngu
- Háþrýstingur sem krefst meira en tveggja lyfja meðferðar
- HIV
- Hjartasjúkdómur og þörf á reglulegu eftirliti hjá hartalækni
- Sjálfsónæmissjúkdómar, ef virkur sjúkdómur eða á líftæknilyfjum
- Sykursýki af tegund 1
- Sykursýki af tegund 2
- Regluleg vímuefnaneysla eða hætt neyslu og/eða fíknimeðferð undanfarið ár
- Saga um:
- Alvarlegan geðsjúkdóm t.d. sturlun eftir barnsburð (puerperal psychosis)
- Svæsna meðgöngueitrun fyrir 34 vikur, HELLP heilkenni eða eclampsiu
Mælt er með mati og ráðgjöf fæðingarlæknis um meðferð á meðgöngu:
- Alvarlegur nýrnasjúkdómur og/eða þvagfærasjúkdómur
- Blæðingartilhneiging - blóðstorkusjúkdómar
- BMI ≥50
- Fyrsta meðganga eftir andvana fæðingu
- Hepatitis B og C
- Saga um:
- Alvarlegan meðgönguháþrýsting